در دفتر یا شرکت خود نشسته‌اید‌، به صورت حساب هزینه‌ها نگاه می‌كنید. سكوت، تمام فضا را فراگرفته. منتظر زنگ تلفن یا ورود مشتری جهت طراحی سایت یا ارائه خدمت و پشتیبانی به وی هستید. ولی خبری نمی‌شود.

سختی این لحظات زمانی شدت می‌گیرد كه به یاد كرایه مكان، بدهكاری‌ها و سرمایه‌ای كه برای طراحی سایت صرف كرده‌اید می‌افتید و باعث می‌شود كه فشار عصبی زیادی بر شما وارد شود.

در این لحظات بهترین كاری كه به ذهنتان می‌رسد تبلیغ كردن است…

با هزار امید، برای اینكه بتوانید به كسب و كارتان رونقی ببخشید، مبلغی را پیش‌بینی كرده و به سراغ یك آژانس تبلیغاتی می‌روید تا سفارش تهیه بروشور، كاتالوگ یا یك تیزر تلویزیونی 30 ثانیه‌ای را بدهید. هرچند از پرداخت چنین مبلغی راضی نیستید؛ ولی با این فكر كه این عمل مشتریان را به سمت من سرازیر می‌كند به خود آرامش می‌دهید. این عملی است كه شما به عنوان طراح سایت حتما آنرا تجربه كرده‌اید.

سپس دوباره به محل كار خود بازمی‌گردید و منتظر می‌مانید تا مشتری‌ها پاشنه در را ازجا درآورند! ولی باز هم خبری نمی‌شود! با خود می‌گویید، پس چه شد؟ آن همه هزینه‌ای كه من كردم كجا رفت؟

در این مواقع افراد دوگونه عكس‌العمل نشان می‌دهند. برخی تصمیم می‌گیرند دور تبلیغات را خط كشیده و دیگر به سراغ آن نروند. در واقع آنها حق را به خود داده و می‌گویند چرا باید هزینه‌ای بی‌دلیل كرده و نتیجه‌ای نگیرند. برخی دیگر هم با این توجیه كه تبلیغات ما باعث شناخته شدن نام ما یا برند ما در بین مردم شده، به خود آرامش داده و باز به همان تبلیغات كم اثر خود ادامه می‌دهند.

هر دو گروه اشتباه می‌كنند. گروه اول به دلیل اینكه خود را از مسیر شناخته شدن كنار كشیده و گروه دوم به این دلیل كه تنها قانون دنیای تبلیغات را فراموش كرده‌اند:

«تبلیغات باید سبب فروش شود. تبلیغات دلیل قابل ذكر دیگری ندارد.

اما چرا تبلیغات ما بازدهی ندارد؟

دلایل آن كاملا روشن است. در كشور ما به دلیل رقابتی نبودن صنعت و دولتی بودن اكثر بنگاه‌های اقتصادی، علم بازاریابی و تبلیغات روند رشد بسیار كندی داشته و باعث شده كه شركت‌ها تبلیغات را تنها در فروش اولیه ببینند.

نهادهای دولتی كسری بودجه خود را به راحتی از دولت دریافت می‌كنند و برخی تولیدكنندگان عمده نیز با حمایت تعرفه‌های گمركی و در غیاب كالاهای مرغوب خارجی سهم خود را از بازار محفوظ دانسته و لذا خود را بی نیاز از صرف هزینه‌ای برای تبلیغات می‌یابند.

دلیل دیگر این است كه بنگاه‌های اقتصادی به تبلیغات نه به عنوان یك علم بلكه بیشتر به عنوان یك هنر می‌نگرند. شاید برایتان پیش آمده كه به سراغ یك كانون تبلیغاتی رفته و سفارش تهیه گزینه تبلیغاتی خاصی را داده‌اید. در این كانون‌ها، افراد به خاطر آشنایی با گرافیك اقدام به تهیه موارد تبلیغاتی می‌كنند و صد البته فقط روی جنبه هنری آن تمركز دارند. اهرم‌های جذب مشتری بیشتر كانون‌ها، فقط قیمت و زیبایی كار است. ولی طراحی یك بروشور فروش ساده، با نوشتن آن خیلی فرق دارد. در چنین مواقعی دست‌اندركاران تبلیغات، عمل خود را اینگونه توجیه می‌كنند كه زیبایی موجب ماندگاری نام در ذهن فرد شده و همین ماندگاری او را به سمت خرید كالا سوق می‌دهد. ولی این تمام ماجرا نیست.

این فرض كه اگر مصرف كننده با نام یا برند شما آشنا باشد،  پولش هم این نام را دنبال خواهد كرد فرض درستی نیست. زیبایی جزئی از كار است كه فقط آن را بیشتر در معرض دید قرار می‌دهد؛ ولی لزوما منجر به فروش نمی‌شود. تبلیغات زمانی كارساز است كه به صورت آمیزه‌ای از علم و هنر مورد استفاده قرار گیرد.

خوشبختانه با آغاز روند خصوصی سازی در كشور، در آینده نزدیك نیاز به این علم بیشتر احساس خواهد شد. امیدوارم شما هم به عنوان یكی از طراحان سایت خوش‌فكر كشور، به سمت علمی كردن استراتژی‌های تبلیغاتی خود پیش رفته و از هدر رفتن پول‌های باارزشتان جلوگیری كنید. با بخاطر سپردن این نكته كه قرار دادن نام شركت‌تان در مجله و تلویزیون ضامن موفقیت‌تان نخواهد بود و باید برای هر ریالی كه خرج می‌كنید، انتظار بازگشت داشته باشید.

نكته مهم این است: هدف از تبلیغات سروصدا برپا كردن نیست. هدف آن فروش است. این بیشتر یك علم است تا هنر. اگر پولی را كه صرف بازاریابی می‌كنید، به شما باز نگردد، با دردسر بزرگی مواجه می‌شوید و عملا یک کار بیهوده انجام داده اید.

اما علم تبلیغات چیست؟

بهترین تعریفی كه من برای تبلیغات شنیده‌ام این است:

تبلیغات همه چیز را در بر می‌گیرد. تمام كارهایی كه انجام می‌دهید یا نمی‌دهید.

و تنها یك هدف دارد:

طراحی سایت بیشتر، با قیمت بیشتر، به تعداد بیشتری از افراد

ولی این چطور ممكن است؟

برای موفقیت در یك كار اصول زیادی هست كه باید رعایت شوند. اصولی كه نادیده گرفتن هر یك از آنها ممكن است در روند فروش تاثیر منفی داشته باشد. تبلیغات شامل تمام موارد زیر می‌شود:

نام تجاری، احساسی كه سایت به مشتری می‌دهد، ویژگی خاص آن كالا، نحوه رفتار با مشتری، نحوه رفتار با كاركنان، شهرت، حمایت مالی، سخنگو، نحوه صحبت منشی‌تان با تلفن،ایجاد حس رقابت ، گزینه تبلیغاتی، مطالبی كه در تبلیغاتتان می‌گویید، كارهایی كه باید انجام دهید؛ ولی نمی‌دهید و موارد بسیاری دیگر.

ما نام هر یك از این موارد را ارزش می‌گذاریم. ارزش چیزی است كه مشتری را به سمت طراحی سایت سوق می‌دهد. پولی كه مشتری پرداخت می‌كند، در قبال همین ارزش‌هاست و انتظار دارد پولش به هدر نرود و هدفمند باشد.

ولی هیچ یك از این ارزش‌ها به تنهایی كافی نیست. مشتریان كنونی بسیار بهانه‌گیر و بی‌اعتماد شده‌اند. آنها دیگر به یك نام وفادار نمی‌مانند و با كوچكترین اشتباه به سراغ نام دیگری می‌روند. بدون توجه به ارزش‌های ذكر شده، تبلیغات تاثیر خود را از دست می‌دهد و مردم حرف تبلیغاتچی‌ها را باور نمی‌كنند. بنابراین، در یك بازار رقابتی،

اكتفا كردن به یك بروشور ساده یا یك تیزر تلویزیونی و یا بیلبورد های خیابانی، تنها دور ریختن پول است. شما نمی‌توانید فقط به یك ارزش متكی باشید.

در چنین بازاری، كسی موفق‌تر است كه در قبال پولی كه از مشتری دریافت می‌كند، ارزش بیشتری را به او ارائه دهد.

مشتری برای طراحی سایت هزینه‌های زیادی می‌پردازد. بجز هزینه مالی كه در آخر كار پرداخت می‌شود، او هزینه احساس نیاز، هزینه تحقیق در مورد كالا، هزینه روانی برای سپری كردن این دوره و هزینه‌های دیگری را نیز می‌پردازد. پس انتظار دارد كه با صرف این هزینه‌ها، بیشترین عایدی نصیبش شود تا بازدهی و راندمان کاری خود را بالا ببرد. در نتیجه به دنبال كالایی می‌رود كه ارزش بیشتری را به او برساند.

حال متوجه سوالی كه در آغاز مطرح شد، می‌شوید. اینكه چرا تبلیغات ما تاثیر گذار نیست؟ چون ما در تبلیغاتمان هیچ ارزشی را به مشتری عرضه نمی‌كنیم. هیچ‌گاه یك اسم منجر به فروش نمی‌شود. مشتری دنبال چیزی می‌رود كه بیشترین ارزش را نصیبش كند. اگر به مردم نگویید كه چكار می‌كنید؟ چرا می‌كنید؟ و چرا آنها باید از خدمات شما استفاده کنند؟ آنها شما را نادیده خواهند گرفت. شما باید مدام به این كار ادامه دهید. مردم زود فراموش می‌كنند. روند تبلیغات شما هرگز نباید قطع شود و با پیگیری های مستمر یادآوری کنید.

پیش از ادامه بحث ذكر دو نكته در اینجا ضروری است:

اول اینكه مشتریان متفاوت، ارزش‌های متفاوتی را طلب می‌كنند و شما به عنوان یك سازمان نمی‌توانید تمامی ارزش‌ها را یكجا و به بهترین نحو ارائه دهید. دلیل آن هم هزینه اجرای آن است، شاید مشتری شما به ارزش خاصی اهمیت ندهد، بنابراین هزینه كردن برای آن مقرون به صرفه نیست. پس باید دایره ارزش‌ها را به مشتریان منتخب خود محدود كنید. در نتیجه برای شروع تبلیغات بایستی استراتژی تبلیغاتی مخصوص و مناسب با موضوع را طراحی نمایید كه این مستلزم تحقیقات بازاریابی و شناخت مشتریان است.

نكته دوم در ارتقای ارزش‌ها است. اگر اكنون یك برنامه بازاریابی برای خود تدارك دیده‌اید، باید در طول زمان آن را بهتر و بهتر كنید. یعنی به مرور، ارزش‌های بیشتر و بهتری به مشتری ارائه دهید.

برای طراحی یك استراتژی موفق مبتنی بر ارزش‌ها، ابتدا می‌بایست نسبت به ارزش‌های موردنظر اشراف داشت. با توجه به ناکافی بودن فضا، متاسفانه قادر به توضیح تمامی آنها نخواهیم بود و فقط به بررسی اجمالی نحوه حضور مهمترین ارزش، یعنیخدمت، در تبلیغات چاپی و رسانه‌ای می‌پردازیم.

ارزش‌های طراحی سایت و بهینه سازی سایت:

بسته به نوع خدمتی كه ارائه می‌دهید، راهكار تبلیغاتی شما نیز متفاوت خواهد بود. در معرفی كالای خود باید از چند چیز اطلاعات كامل دردست داشته باشید:

1 – مشتری من كیست؟

2 – ویژگی‌های وب سایت من كدامند؟

3 – مزیت‌های (ارزش‌های) وب سایت كدامند؟

4 – مزیت متمایز وب سایت و پشتیبانی كدام است؟

و به طور كلی اصلا چرا كسی باید طراحی سایت، ولی وب سایت رقیبم را نه؟

در اینجا به نحوه نوشتن تبلیغات نمی‌پردازیم. چون این، كار مشكلی است كه تخصصی خاص را طلبیده و تابع قوانین زیادی است كه در حیطه فعالیت نویسندگان تبلیغات قرار می‌گیرد. در اینجا تنها به سه نكته خواهیم پرداخت كه شما به عنوان مدیر یا فروشنده باید نسبت به آنها وسواس بیشتری خرج دهید. اینكار باعث می‌شود ارزیابی بهتری از یك تبلیغ موثر داشته باشید.

1 – مشتری خود را بشناسید: كلیدی برای موفقیت در فروش

هر طراحی سایت، مشتریان خاص خود را دارد. مشتریان شما یا عموم جامعه‌اند یا قشر خاصی از آن. شاید هم آن‌را به چند قشر از جامعه می‌فروشید. ولی چیزی كه حایز اهمیت است این است كه به مخاطب خود چه بگویید و چگونه بگویید؟

به راستی مشتری شما كیست؟ از چه راهی می‌توان با او بهتر ارتباط برقرار كرد؟ آیا به واسطه شغلش روزنامه زیاد می‌خواند یا مشترك مجله تخصصی خاصی است؟ آیا تلویزیون زیاد نگاه می‌كند؟ و… .

اولین قدم پی بردن به همین نكته است كه مشتری شما به چه روشی برای كسب اطلاع در شغلش علاقه‌مند است؟ اگر مهندس باشد احتمالا مشترك مجله مهندسی خاصی است. اگر آشپز باشد شاید برنامه‌های آشپزی تلویزیون را دنبال می‌كند. اگر خانه‌دار است شاید به مجله‌های خانوادگی علاقه زیادی دارد.

اگر هم مشتری شما جزو هیچ قشر خاصی نیست و هر كسی می‌تواند مخاطب شما قرار گیرد و كالای شما را طلب كند، از چه راهی می‌توان به او نزدیك شد؟ این اولین قدم است. شناخت روش‌های ارتباط با خریدار. اینكار با هدفمند كردن تبلیغاتتان، باعث می‌شود تا تبلیغی را كه برایش پول صرف كرده‌اید، به دست كسی كه اصلا نیازی به فعالیت شما ندارد، نرسد.

2 – آشنایی کامل با ویژگی های طراحی سایت: مسیری كه باید تمام پیچ و خم‌هایش را بدانید

قدم دوم بیان ویژگی‌ها و مزایای كالا است. البته بین ویژگی و مزیت تفاوتی وجود دارد.ویژگی‌ها تنها به كمك مزایا می‌آیند.

به طور كلی‌، متن تبلیغاتی‌ای خوب است كه در آن كالا:

1 – مورد علاقه قرار گیرد

2 – مورد تحسین قرار گیرد

3 – كار را درست انجام دهد

4 – احساس ارزش و اهمیت به مشتری دهد

5 – تولید درآمد كند

6 – پول صرفه‌جویی كند

7 – زمان صرفه‌جویی كند

8 – كار را تسهیل كند

9 – احساس ایمنی بدهد

10 – زیبا باشد

11 – جذاب باشد

12 – راحت باشد

13 – متمایز باشد

14 – خوشحال كند

15 – سرگرم كند

16 – سالم باشد

حال به نظر شما یك بروشور با این سبك تاثیر بیشتری در فروش دارد یا بروشوری كه تنها تعدادی از ویژگی‌های یك كالارا لیست كرده.

اكنون به نكته مهم‌تر می‌رسیم و آن مزیت خاص خدمت شماست. مزیت یا ارزش خاص چیزی است كه شما را از رقبایتان متمایز می‌سازد. چیزی كه مردم را به هیجان آورده و آنها را متوجه شما می‌سازد. سایر مزیت‌ها به تقویت این مزیت خاص می‌پردازند. اگر شما همان خدماتی را ارائه دهید كه رقبایتان ارائه می‌دهند، كسی شما را نخواهد دید. برای كالا یا خدمت خود فاكتوری خاص را تهیه ببینید. برای شروع می‌توانید از بین مزایای كالا یا خدمت خود، به تقویت چیزی بپردازید كه كسی تابه‌حال به آن توجه نكرده. هرچند قائل شدن یک مزیت خاص كار چندان راحتی نیست و نیازمند تفكر و برنامه‌ریزی است.

در نتیجه در تبلیغات خود برای هر گروه از مشتریان، مزیت مورد اهمیت آنها را محور قرار دهید.

پس با شناخت مشتریان، تبلیغات خود را به گونه‌ای ارائه دهید كه مشتری، شما را به عنوان بهترین كسی كه می‌تواند نیاز اورا برطرف كند بشناسد.

هدف حرفه‌ای از هر تبلیغاتی این است که با کمترین هزینه و یا هزینه‌ای مقرون به صرفه به تعداد زیادی از مخاطب دسترسی پیدا کنید که راه را برای پیدا کردن مشتری جدید برای شرکت شما هموار کند. البته ریسک این موضوع همیشه پا برجاست. اگر تبلیغات شما به نحو خوبی انجام شود، یک قدم موفقیت آمیز برای شرکت شماست. و در غیر این صورت پولی است که دور ریخته شده است. بر خلاف آن چه ممکن است به نظر بیاید تبلیغات شامل حقه‌های کوچکی هم می‌باشد که در ادامه به نحوه ی برنامه ریزی، اجرا و نظارت بر تبلیغات در ۱۰ نکته اشاره می‌کنیم:

  ۱- ابتدا مخاطب و بازار خاص را هدف بگیرید:
به یاد داشته باشید تبلیغات شما باید برای مخاطبین آن بازار خاص باشد و این یک اشتباه بزرگ است که تبلیغاتی در سطح وسیع بدون اینکه نوع مخاطب در نظر گرفته شود انجام شود. همیشه این سوال را از خود بپرسید چه نوع مشتری را می‌خواهید جذب کنید بعد از آن در تبلیغاتتان با‌‌ همان زبان رایج مخاطبان خاص تبلیغ کنید.

۲- مزایا و تسهیلات جانبی خدمات خود را پر رنگ کنید:
یکی از راه های تبلیغات موثر، تبلیغات و معرفی تسهیلات و امتیازات خرید، استفاده از خدمات و سرویس شرکت شما می‌باشد، این مقوله رقابت را در بین رقیبان به نفع شما رقم می‌زند. گرچه تبلیغات با حجم بالا یک مزیت محسوب می‌شود، تا زمانی که تسهیلات و امتیازهای جانبی ارائه ندهید در ذهن مخاطب و مشتری مورد نظرتان به حد لازم رسوخ نکرده‌اید.

۳- تصویر و یا نمایه استفاده کنید:
خیلی از محصولات مانند مک دونالد را به راحتی از روی تصاویر بیلبوردها می‌توان تشخیص داد. اگر زمینه فعالیت شما کوچک‌تر است به یاد داشته باشید که Logo تبلیغاتی و بسته بندی، اثری مشابه را در ذهن مشتری باقی خواهد گذاشت. به نمایش گذاشتن یک تصویر آن هم به صورت مداوم و پایدار چه در وب سایتهای تبلیغاتی، چه در بیلبورد‌ها و چه در فضاهای تبلیغاتی کوچک‌تر حتماً امکان رسوخ به ذهن مشتری را به شما می‌دهد.

۴- بدانید که برای پول درآوردن مجبور هستید پول خرج کنید:
راه های زیادی وجود دارند که می‌توان پول را پس انداز کرد اما اشتباه نکنید تبلیغات حیطه خوبی برای پس انداز کردن پول نیست بلکه باید آن را خرج کنید. ممکن است تبلیغات هدفمند نسبت به تبلیغات سنتی و عام خرج بیشتری داشته باشد، اما نترسید این به این خاطر آن است که سود متقابل را به شما باز می‌گرداند.

۵- مکان تبلیغات بسیار مهم است:
سایت اینترنتی، کانال تلویزیونی و رادیویی و یا مجله مورد علاقه شما حتماً و لزوماً مورد علاقه مخاطب و مشتری شما نیست در مورد علاقه های احتمالی مشتری و مخاطب هدف خود تحقیق کنید، مطالعه کنید و از سلیقه شخصی خودتان در انتخاب راه های تبلیغاتی اجتناب کنید. هدف شما فقط ارتباط برقرار کردن با مشتری و هدف خاص به نحوی که او می‌پسندد است، نه به نحوی که شما می‌پسندید.

۶- بودجه بی‌بازگشت را صرف تبلیغات نکنید:
برای مثال اگر ماهی ۵۰۰ دلار بودجه برای تبلیغات کنار گذاشته‌اید، روی کاغذ درست محاسبه کرده‌اید، اما در عمل شرایطی مانند فصلی بودن محصولاتتان و زمان های رکود در بازار هدفتان را حتماً در نظر بگیرید.

۷- گوناگونی در تبلیغات:
این خیلی معمول است که در فعالیت‌های تجاری و بازرگانی، صاحبان شرکت بعد از پیدا کردن مکانی برای تبلیغات که کاملاً برگشت هزینه را همراه دارد دست از گشتن برای پیدا کردن بازارهای دیگر می‌کشند. تا آن جایی که به تبلیغات مربوط می‌شود نباید تمام تخم مرغ‌هایتان را تنها در یک سبد بگذارید. رسانه‌ها و وسایل ارتباطی گوناگونی را انتخاب کنید و هرچند وقت یک بار تغییر و تفاوت ایجاد کنید، چه در بودجه تبلیغاتی خودتان و چه در پیدا کردن بازار هدف جدید‌تر.

۸- زیاد سعی نکنید به دنبال ارائه خدمات و سرویس همه پسند باشید:
هیچ محصولی و یا سرویسی مورد پسند همه افراد نیست. تلاش برای گسترش تبلیغات در مخاطبین متفاوت به منظور گسترش بازار هدف برای فعالیت های بازرگانی کوچک اصلاً مناسب نیست. بنابراین به جای همه گیر شدن سعی کنید فقط در بازار هدف خودتان کامل و بی‌نظیر باشید.

۹- مدل‌های تبلیغات خود را از قبل امتحان کنید:
پیشاپیش امتحان کنید: آیا افراد متوجه می‌شوند، قصد دارید چه پیغامی را از طریق این تبلیغ برسانید و آیا همه پیغام یکسانی دریافت می‌کنند؟، اگر نه، سعی کنید مدل و شعار تبلیغاتی خود را واضح‌تر و گویا‌تر تدارک ببینید. برای سنجیدن مدل‌های تبلیغاتی، حتی برگه‌های نظر خواهی‌های روان‌شناسی وجود دارند که می‌توانید از آن‌ها استفاده کنید.

۱۰-  بر تبلیغاتتان نظارت داشته باشید:
کار ساده ایست که بدانید مشتریانتان از چه طریقی با شرکت شما آشنا شده‌اند. حتی خیلی از کارآفرینان این کار را نمی‌کنند و در عوض به دنبال پیدا کردن المان یا فاکتورهای جذابی هستند که در تبلیغات باعث جذب مشتری شده و یا این که چه شرکت تبلیغاتی با فاکتورهای سودآورتری محصول شما را به نحو برجسته تری به نمایش می‌گذارد.